Birleşme ve Devralmalar

Bu alanda ne yapıyoruz

Bu sayfa, ticaret ve şirketler hukuku çalışmamızın şirket devirlerine ayrılan bölümüdür. Konumuz halka açık şirket işlemleri değil; orta ölçekli bir işletmenin satılması, bir ortağın payını devretmesi, iki şirketin birleşmesi veya bir aile şirketinin sonraki kuşağa geçirilmesi gibi ticaret hayatında her gün yaşanan devirlerdir.

Yürütülen başlıca işler:

• Devrin hisse mi malvarlığı üzerinden mi yapılacağının kurgulanması
• Pay devir sözleşmesinin hazırlanması veya karşı taraftan gelen taslağın denetimi
• Ortaklar sözleşmesi: yönetim, kâr dağıtımı, devir kısıtları ve çıkış mekanizmaları
• Devir öncesi hukuki inceleme (due diligence) ve bulguların bedele yansıtılması
• 6102 sayılı TTK hükümlerine göre birleşme, bölünme ve tür değiştirme
• Aile şirketlerinde payların sonraki kuşağa devrinin planlanması

İlk karar: hisse devri mi, malvarlığı devri mi

Aynı işletme iki farklı yoldan el değiştirebilir ve bu seçim; borç riskini, vergi yükünü ve alınacak onayları baştan belirler.

Hisse devrinde alıcı, şirketin geçmişini de devralır: bilinen ve bilinmeyen borçlar, süren davalar, vergi riskleri. Malvarlığı devrinde geçmiş kural olarak satıcıda kalır; ancak işletmenin aktif ve pasifiyle birlikte devrinde devralan işletme borçlarından sorumlu hale gelir, devreden de TBK m. 202’deki başlangıç kurallarına göre iki yıl müteselsilen sorumlu kalır. Pay devrinde kamu borçlarına ilişkin ortak ve kanuni temsilci sorumluluğu ayrıca incelenir.

Devir öncesi hukuki inceleme

Devir bedelinin gerçekte neyi satın aldığını gösteren aşama budur. Orta ölçekli bir şirket incelemesinde tipik olarak bakılan kayıtlar: ticaret sicili ve pay defteri, esas sözleşme ve genel kurul kararları, önemli müşteri ve tedarikçi sözleşmeleri, krediler ve teminatlar, taşınmazların tapu kayıtları, marka tescilleri, iş sözleşmeleri, süren davalar ve icra takipleri.

İncelemenin çıktısı bir liste değil, karar aracıdır: tespit edilen her risk ya bedelden düşülür, ya satıcının beyan ve tekeffülüyle güvenceye bağlanır, ya da kapanış şartı haline getirilir. Pay defteri düzgün tutulmamış, devir zinciri kopuk bir şirkette bu eksiklik giderilmeden imza aşamasına geçilmemelidir.

Sözleşme seti

Pay devir sözleşmesi. Bedel ve ödeme planı; şirketin borç, dava ve vergi durumuna ilişkin beyan ve tekeffüller; tazminat rejimi ve sorumluluk sınırları; kapanış şartları ve rekabet yasağı ana başlıklardır. Karşı taraftan gelen taslakta asıl okunması gereken yer, çoğu zaman bedel maddesi değil tazminat maddesidir.

Ortaklar sözleşmesi. Devirle birlikte şirkette birden fazla ortak grubu oluşuyorsa, esas sözleşmenin yanında ortaklar arasında ayrı bir sözleşme yapılır: yönetimde temsil, oybirliği aranan kararlar, pay devrine onay ve önalım düzeni, birlikte satma ve satışa katılma hakları, kilitlenme halinde çıkış. Eşit paylı iki ortaklı yapılarda kilitlenme senaryosunun baştan yazılması, ileride açılacak bir haklı sebeple fesih davasından çok daha ucuzdur. Sözleşme denetimindeki genel yaklaşım için: ticari sözleşmeler.

Birleşme, bölünme, tür değiştirme ve aile şirketleri

6102 sayılı TTK m. 134 ve devamı; birleşme, bölünme ve tür değiştirmeyi belirli bir usule bağlar: birleşme sözleşmesi ve raporu, genel kurul onayı, ticaret siciline tescil ve alacaklıların korunmasına ilişkin hükümler. Belirli ciro eşiklerinin aşıldığı devralmalarda 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun m. 7 uyarınca Rekabet Kurulu izni de gündeme gelir ve işlem kapanmadan önce değerlendirilmelidir.

Aile şirketlerinde devir, çoğu zaman bir satıştan çok kuşak planlamasıdır. Payların çocuklara devri, saklı paylı mirasçıların hakları gözetilmeden yapılırsa yıllar sonra tenkis ve muvazaa tartışmalarına dönebilir; bu dosyalarda şirketler hukuku ile aile ve miras hukuku birlikte okunur. Sürekli danışmanlık ilişkisi içindeki şirketlerde bu planlama, devir gündeme gelmeden yapılır: kurumsal danışmanlık.

Genel bilgilendirme amaçlıdır; her devir kendi belgeleri ve pay yapısı üzerinden değerlendirilir.

Süreci ayrıntılı anlattığımız sayfa: Çalışma sürecimiz.