Ticaret ve Şirketler Hukuku

Sözleşme, uyuşmazlıktan önce yazılır

Sözleşmede açıkça düzenlenmeyen yükümlülükler, ticari uyuşmazlıklara yol açabilir. Sözleşme denetiminde bakılan asgari başlıklar:

• Edimin tanımı: ne teslim edilecek, hangi nitelikte, hangi tarihte
• Ödeme koşulları: vade, gecikme faizi, teminat
• Cezai şart: miktarı ve hangi ihlalde işleyeceği
• Fesih ve dönme: hangi hallerde, hangi bildirim süresiyle
• Uyuşmazlık çözümü: yetkili mahkeme veya tahkim, uygulanacak hukuk
• Gizlilik ve rekabet yasağı: süre ve coğrafi sınır

Belirsiz bırakılan her başlık, uyuşmazlık çıktığında karşı tarafın lehine yorumlanma riski taşır.

Şirket ortakları arasındaki uyuşmazlıklar

Ortaklık uyuşmazlıklarında izlenebilecek yollar birbirinden farklı şartlara tabidir:

Genel kurul kararının iptali. Kanuna, esas sözleşmeye veya dürüstlük kuralına aykırı kararlara karşı, kanunda öngörülen kısa süre içinde iptal davası açılır. Toplantıya katılıp muhalefet şerhi düşülmesi, çoğu halde dava hakkının korunması bakımından gereklidir.

Ortaklıktan çıkma ve çıkarılma. Limited şirketlerde haklı sebeple çıkma veya ortağın çıkarılması, esas sözleşme hükümleri ve kanuni şartlar çerçevesinde değerlendirilir. Ayrılan ortağa ödenecek ayrılma akçesinin hesabı, bu dosyaların ana tartışma konusudur.

Haklı sebeple fesih. Ortaklığın sürdürülmesinin çekilmez hale gelmesi durumunda gündeme gelir; mahkeme fesih yerine daha ılımlı bir çözüme (payın gerçek değerinin ödenerek ortağın çıkarılması gibi) hükmedebilir.

Ticari alacakların tahsili

Ticari alacaklarda izlenecek yol, elde bulunan belgeye göre değişir:

• Kambiyo senedi (çek, bono) varsa: kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takip.
• Fatura ve cari hesap varsa: ilamsız icra takibi; borçlu itiraz ederse itirazın iptali davası.
• Karşılıksız çek varsa: icra takibiyle birlikte ceza yönü de değerlendirilir.

TTK m.5/A kapsamındaki konusu bir miktar para olan alacak ve tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında, kanuni istisnalar saklı kalmak üzere, dava açılmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır.

Şirket kuruluşu ve yapılandırma

Kuruluş aşamasındaki tercihler (şirket türü, sermaye yapısı, imza yetkileri, ortaklar arası sözleşme) sonradan değiştirilmesi maliyetli kararlardır. Özellikle iki ortaklı şirketlerde, eşit pay yapısının kilitlenme riski ve bunu çözecek mekanizmaların baştan sözleşmeye konması önem taşır.

Genel bilgilendirme amaçlıdır; her ticari ilişki kendi belgeleri üzerinden değerlendirilir.