İcra ve İflas Hukuku

Takip yolunun seçimi

Alacağın tahsilinde izlenecek yol, elde bulunan belgeye göre belirlenir ve bu seçim sonradan kolay değiştirilemez:

İlamsız takip. Elde bir mahkeme kararı yoksa başlatılır. Borçluya ödeme emri tebliğ edilir; borçlu yedi gün içinde itiraz ederse takip durur. Alacaklının önünde iki yol vardır: elinde İcra ve İflas Kanunu'nun aradığı nitelikte belge varsa icra mahkemesinde itirazın kaldırılması, yoksa genel mahkemede itirazın iptali davası. İtirazın iptali davası, itirazın alacaklıya tebliğinden itibaren bir yıl içinde açılmalıdır.

İlamlı takip. Mahkeme kararına dayanır. Borçlunun itirazı takibi durdurmaz; ancak icranın geri bırakılması talep edilebilir.

Kambiyo senetlerine özgü takip. Çek, bono ve poliçeye dayanır. İtiraz süresi beş gündür ve itiraz kural olarak takibi kendiliğinden durdurmaz; durdurulması için icra mahkemesinden karar alınması gerekir. Bu kısa süre, uygulamada en sık kaçırılan süredir.

Haciz ve satış

Takip kesinleştikten sonra haciz aşamasına geçilir. Haczedilen malların bir kısmı kanunen haczedilemez (temel yaşam ihtiyacını karşılayan eşyalar, maaşın belirli bir kısmı gibi). Maaş haczinde kesinti oranı ilgili kanuna göre sınırlıdır; birden fazla haciz, uygulanacak öncelik kuralları gözetilerek sıraya alınır. Maaş hacizlerinin sırası ile satış bedelinin paylaştırılmasında düzenlenen sıra cetveli farklıdır.

Taşınmaz satışlarında ihalenin feshi, satış işlemindeki usulsüzlüklere karşı başvurulan yoldur ve kısa hak düşürücü süreye tabidir. Kıymet takdirine itiraz ise satıştan önce, kıymet takdir raporunun tebliğinden itibaren yapılmalıdır; bu aşama kaçırıldığında taşınmazın düşük bedelle satılması sonucu doğabilir.

İstihkak davaları

Haczedilen malın borçluya değil üçüncü bir kişiye ait olduğu iddiası, istihkak davasının konusudur. Özellikle ortak yaşanan konutlarda ve aile şirketlerinde sık görülür. İddianın belgeyle desteklenmesi (fatura, tapu, ruhsat) davanın seyrini belirler.

Borçlu tarafında

İcra takibiyle karşılaşan borçlu için ilk mesele süredir: ödeme emrinin tebliğ tarihi ve takibin türü, kaç gün içinde ne yapılması gerektiğini belirler. İkinci mesele, borcun gerçekten mevcut olup olmadığıdır: zamanaşımına uğramış alacaklar, ödenmiş ancak takipten düşülmemiş borçlar ve yetkisiz icra dairesinde başlatılmış takipler uygulamada sık karşılaşılan durumlardır.

Ödeme güçlüğü içindeki borçlu bakımından, borcun yeniden yapılandırılması ve taksitlendirme seçenekleri de değerlendirilir.

Genel bilgilendirme amaçlıdır; süreler tebliğ tarihine göre hesaplanır.