Ticari Sözleşmeler

Bu alanda ne yapıyoruz

Ticari sözleşme işi iki ayrı zamanda önümüze gelir: imzadan önce ve uyuşmazlık çıktıktan sonra. İlkinde metni hazırlıyor ya da karşı taraftan gelen taslağı inceliyoruz; ikincisinde artık imzalanmış metnin ne söylediği tartışılıyor. İki durumda da sorulan soru aynıdır: bu madde, ilişki bozulduğunda mahkeme önünde nasıl okunur?

Hazırlama ve inceleme tarafında çalışılan başlıca sözleşme tipleri: tedarik ve satım, bayilik ve distribütörlük, hizmet ve eser, gizlilik (NDA), franchise ve uzun süreli iş birliği sözleşmeleri. Müzakere aşamasında da destek veriyoruz; hangi maddenin pazarlığa değer olduğu, hangisinin görünüşte önemli ama pratikte sonuçsuz kaldığı bu aşamada netleşir. Zemin, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun genel hükümleri ile 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun tacirlere özgü kurallarıdır.

Bu sayfa ticaret ve şirketler hukuku ağacının alt konusudur; sözleşme akışı sürekli olan işletmeler için aynı çalışma kurumsal danışmanlık modeli içinde aylık düzende yürütülür.

İncelemede bakılan asgari başlıklar

Başlık	Sorulan soru
Edimin tanımı	Ne, hangi nitelikte, hangi tarihte teslim edilecek; kabul ve muayene usulü belirli mi
Bedel ve ödeme	Vade, gecikme faizi, teminat; uzun süreli işte fiyat uyarlama mekanizması var mı
Cezai şart	Hangi ihlale bağlanmış; ifadan bağımsız mı; tacir için indirim engeli hesaba katılmış mı
Sorumluluk	Hangi zarar kalemleri kapsam dışı; sınırın geçersiz kalacağı haller gözetilmiş mi
Fesih ve dönme	Hangi hallerde, hangi bildirim süresi ve şekliyle; sonuçları düzenlenmiş mi
Gizlilik ve rekabet yasağı	Süre, konu ve coğrafi sınır ölçülü mü; sözleşme sonrasına etkisi ne
Uyuşmazlık çözümü	Yetkili mahkeme mi tahkim mi; uygulanacak hukuk seçilmiş mi

Belirsiz bırakılan her başlık, uyuşmazlık anında yorum riskine dönüşür. Matbu ve tek taraflı hazırlanmış metinlerde ayrıca genel işlem koşulları denetimi (TBK m. 20 ve devamı) devreye girer.

Cezai şart ve sorumluluk maddeleri

Cezai şart, TBK m. 179 ve devamında düzenlenir; ihlal halinde zararın ispatına gerek olmadan istenebilecek bir tutar sağlar. Ticari sözleşmelerdeki kritik fark şudur: TTK m. 22 uyarınca tacir sıfatını taşıyan borçlu, aşırı olduğu gerekçesiyle cezai şartın indirilmesini kural olarak mahkemeden isteyemez. Bu yüzden "nasılsa mahkeme indirir" beklentisiyle yüksek cezai şart altına imza atmak, tacir için gerçek bir risktir; miktar ve cezayı tetikleyen ihlaller imzadan önce pazarlık edilir.

Sorumluluk sınırlamalarının da bir tavanı vardır: borçlunun ağır kusurundan sorumlu olmayacağına ilişkin önceden yapılan anlaşma kesin olarak hükümsüzdür (TBK m. 115). Kanunun emredici hükümlerine, ahlaka ve kişilik haklarına aykırı hükümler ise TBK m. 27 kapsamında geçersizdir; maddenin sözleşmede yazıyor olması onu ayakta tutmaz.

Aykırılık, fesih ve uyuşmazlık

Karşı taraf edimini yerine getirmediğinde adımların sırası sonucu belirler: temerrüde düşürme, gerekiyorsa ek süre verilmesi ve seçimlik hakların kullanılması. Tacirler arasında temerrüt, fesih ve dönme bildirimleri TTK m. 18/3'te sayılan yollarla yapılır: noter, taahhütlü mektup, telgraf veya KEP. Başka yolla yapılan bildirim her zaman geçersiz sayılmaz; ancak ispat yükü bildirimi yapan taraftadır ve biçime uyulmaması dosyayı zayıflatır.

Uzun süreli sözleşmelerde koşulların olağanüstü değişmesi halinde uyarlama talebi (TBK m. 138) gündeme gelebilir; madde, öngörülemeyen ve taraflardan kaynaklanmayan köklü bir değişiklik arar. TTK m. 5/A kapsamındaki ticari davalarda konusu bir miktar para olan alacak ve tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında, kanuni istisnalar saklı kalmak üzere, dava öncesi arabuluculuk şartı aranır. Alacağın tahsil aşaması için icra ve iflas hukuku sayfasına bakabilirsiniz.

Çalışma biçimi

Tek seferlik işlerde sözleşme metni, gerekçeli bir değişiklik önerisi listesiyle birlikte teslim edilir: hangi madde neden değişmeli, karşı tarafa hangi alternatif önerilebilir. Sözleşme trafiği yoğun işletmelerde ise tip sözleşmeler ve ekleri bir kez kurulur, gelen taslaklar bu çerçeveye göre incelenir. Ön görüşmede metnin kapsamı ve işin hangi modelde yürüyeceği birlikte netleştirilir.

Süreci ayrıntılı anlattığımız sayfa: Çalışma sürecimiz.

SIKÇA SORULANLAR

Bu alanda en çok sorulanlar

Karşı taraftan gelen sözleşmeyi imzalamadan önce incelettirmek gerçekten gerekli mi?

İnceleme, imzadan sonra değiştirilemeyecek hükümlerin düzeltilebileceği tek andır. Çalışmanın sonunda hangi maddenin risk taşıdığını ve karşı tarafa hangi değişikliğin önerilebileceğini gösteren somut bir liste çıkar. Bu çalışmanın maliyeti, aynı maddeden doğacak bir davanın maliyetinin çok altındadır.

Cezai şart maddesini imzalarsam mahkeme sonradan indirir mi?

Tacir olmayan borçlu için hakim, aşırı gördüğü cezai şartı indirebilir (6098 sayılı TBK m. 182). Tacir sıfatını taşıyan borçlu ise indirim isteyemez (6102 sayılı TTK m. 22); istisna, cezai şartın borçlunun ekonomik yıkımına yol açacak ölçüde ahlaka aykırı sayılmasıdır ve dar yorumlanır. Bu nedenle miktar, imzadan önce pazarlık edilmelidir.

Sözlü anlaşma yaptık, geçerli mi?

Kural olarak sözleşmelerin geçerliliği şekle bağlı değildir (TBK m. 12); sözlü anlaşma da bağlar. Sorun geçerlilik değil ispattır: edimin kapsamı, bedel ve vade yazılı değilse uyuşmazlıkta her taraf kendi anladığını savunur. Ticari ilişkide en azından sipariş, teyit ve fatura düzeninin yazılı iz bırakacak şekilde kurulması gerekir.

NDA imzalatmak yeterli koruma sağlar mı?

Gizlilik sözleşmesi; neyin gizli bilgi sayıldığını, kimlerle paylaşılabileceğini ve ihlal halinde ne olacağını somut tanımlıyorsa işlev görür. Genel ifadelerle yazılmış bir NDA, ihlali ispatlamayı zorlaştırır; ihlalin parasal karşılığını baştan belirleyen bir cezai şart, zararın ispat güçlüğünü aşmanın pratik yoludur. Ticari sır niteliğindeki bilgiler için sözleşme dışında haksız rekabet hükümleri de devrededir.

Sorunuz burada yoksaİletişim