İdari İşlemin İptali Davası

Bu alanda ne yapıyoruz

İptal davası, idarenin tek taraflı ve icrai işlemine karşı açılan davadır; mahkeme işlemi yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden denetler (İYUK m. 2). Büro; belediye, valilik, bakanlık, düzenleyici kurum ve sosyal güvenlik idaresi gibi kamu kurumlarının işlemlerine karşı iptal davalarını yürütür. Dava öncesi başvurunun süreyi koruyacak biçimde hazırlanması, dilekçenin düzenlenmesi, yürütmenin durdurulması talebi, savunmaya cevap, ara kararların takibi ve kanun yolu aşaması bu işin parçalarıdır.

Bu sayfa idare hukuku ağacının alt konusudur. İşlemden doğan zararın tazmini tam yargı davası sayfasında, plan ve kamulaştırma işlemlerine karşı davalar imar ve kamulaştırma işlemlerinde idari yargı süreci sayfasında anlatılır.

Sık karşılaşılan dosya tipleri

Süreç nasıl işler

Dava dilekçesi tarafları, dava konusu işlemi, tebliğ tarihini, iddiaların dayandığı olguları ve hukuki sebepleri içerir (İYUK m. 3); dilekçeye işlemin ve tebliğ belgesinin örneği eklenir. Mahkeme dilekçeyi önce görev, süre, ehliyet, husumet ve dilekçe düzeni yönünden ilk incelemeye alır (İYUK m. 14). Süre aşımı bu aşamada davanın reddine yol açar; dilekçe düzenindeki eksiklik ise otuz gün içinde yenileme imkanıyla giderilir (İYUK m. 15).

İlk incelemeyi geçen dilekçe idareye tebliğ edilir; idare otuz gün içinde savunma verir, davacı savunmaya otuz gün içinde cevap verir ve idare bu cevaba ikinci savunmasını sunar (İYUK m. 16). İdari yargılama yazılı usule tabidir; iptal davalarında duruşma taraflardan birinin isteği üzerine yapılır, mahkeme kendiliğinden de duruşma açabilir (İYUK m. 17). Mahkeme gerekli belgeleri kendiliğinden de isteyebilir (İYUK m. 20).

Yürütmenin durdurulması; işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması halinde telafisi güç veya imkansız zararın doğması koşullarının birlikte gerçekleşmesi halinde, kural olarak idarenin savunması alındıktan sonra gerekçe gösterilerek verilir (İYUK m. 27). Bu kararlara karşı, İYUK m.20/A ve m.20/B kapsamındaki özel usuller dışında, tebliği izleyen günden itibaren yedi gün içinde bir defaya mahsus olmak üzere itiraz edilebilir; itiraz mercii yedi gün içinde karar verir (İYUK m. 27/7).

Süreler ve dikkat edilecekler

Özel kanunda ayrı süre bulunmadıkça idare mahkemesinde dava açma süresi altmış gündür ve tebliğ tarihini izleyen günden itibaren işler (İYUK m. 7). Sürenin son günü tatile rastlarsa süre izleyen çalışma gününün mesai saati bitimine kadar uzar; sürenin bitimi adli tatile rastlarsa süre, ara vermenin sona erdiği günü izleyen tarihten itibaren yedi gün uzamış sayılır (İYUK m. 8). İYUK m.20/A ve m.20/B istisnaları saklı olmak üzere dava açma süresi içinde üst makama, üst makam yoksa işlemi yapan makama yapılan m. 11 başvurusu süreyi durdurur; ret cevabının tebliğiyle veya otuz gün cevap verilmemesiyle süre kaldığı yerden işlemeye devam eder (İYUK m. 11).

Menfaat ihlali dava şartıdır: davacının işlemle kişisel, meşru ve güncel bir bağı bulunmalıdır. Düzenleyici işlemlerde dava süresi ilan tarihini izleyen günden başlar; ancak uygulama işlemi üzerine düzenleyici işlem, uygulama işlemi ya da her ikisi birlikte dava konusu edilebilir (İYUK m. 7/4).

İhaleden yasaklama kararları dışındaki ihale işlemleri, acele kamulaştırma işlemleri ve çevresel etki değerlendirmesi kararları gibi İYUK m. 20/A kapsamındaki uyuşmazlıklarda ivedi yargılama usulü uygulanır: dava açma süresi otuz gündür, üst makama başvuru süreyi durdurmaz (m. 11 uygulanmaz), savunma süresi on beş gündür, yürütmenin durdurulması kararlarına itiraz edilemez ve nihai karara karşı istinaf yerine tebliğden itibaren on beş gün içinde doğrudan temyiz yoluna başvurulur. Milli Eğitim Bakanlığı ile Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi tarafından yapılan merkezi ve ortak sınavlara ilişkin işlemlerde ise dava açma süresi on gündür; m.11 uygulanmaz ve yürütmenin durdurulması kararlarına itiraz edilemez (İYUK m.20/B). Bu özel süreler yalnızca m. 20/A veya m. 20/B kapsamına giren işlemler için uygulanır; her personel sınavı m. 20/B kapsamında değildir.

İptal kararı işlemi baştan itibaren ortadan kaldırır; idare, kararın gereğini gecikmeksizin ve en geç otuz gün içinde yerine getirmek zorundadır (İYUK m. 28). Kesin kararlar ve özel kanun yolu hükümleri saklı olmak üzere istinaf, tebliğden itibaren otuz gün içinde bölge idare mahkemesine yapılır (İYUK m. 45); inceleme, kararı veren mahkemenin yargı çevresindeki bölge idare mahkemesinde yapılır. Bölge idare mahkemesinin kanunda sayılan konulardaki kararlarına karşı temyiz, tebliğden itibaren otuz gün içinde Danıştay'a yapılır (İYUK m. 46).

Çalışma biçimi

Büro, işlem ve tebliğ belgesinin tarihini takvimler; üst makama başvurunun süreyi durdurma etkisi dosya bazında değerlendirilir. Dilekçe, işlemin beş unsuru üzerinden ayrı başlıklar halinde yazılır ve işlem dosyasının getirtilmesi istenir. Kararın uygulanması için idareye başvuru ve gerekirse İYUK m. 28 kapsamında tazminat talebi sonraki adım olarak planlanır. Çalışma düzeninin genel çerçevesi çalışma sürecimiz sayfasında anlatılır.