İmar ve Kamulaştırma İşlemlerinde İdari Dava | İzmir

Bu alanda ne yapıyoruz

İmar planları, parselasyon işlemleri, yapı ruhsatı ve yıkım kararları ile kamu yararı ve kamulaştırma kararları idari işlemdir; bunlara karşı dava idari yargıda görülür. Büro bu dosyalarda idari yargı sürecini yürütür: askı itirazının hazırlanması, dava süresinin işlem türüne göre hesaplanması, iptal davasının açılması, yürütmenin durdurulması talebi, keşif ve bilirkişi aşaması ile iptal kararının uygulanmasının takibi.

Taşınmazın değeri ve bedel tespiti gibi adli yargıda görülen konular kamulaştırma sayfasında anlatılır; fiili el atma ve imar kısıtlılığına dayanan hukuki el atma nedeniyle taşınmaz bedelinin istendiği davalar güncel yargı uygulamasında adli yargıda görülür ve her ikisi de aynı sayfada ele alınır. Plan, ruhsat ve yapı işlemlerinin maddi hukuk yönü imar hukuku sayfasında anlatılır. Bu sayfa idare hukuku ağacının alt konusudur ve yalnızca idari yargı usulünü ele alır.

Sık karşılaşılan dosya tipleri

İşlem	Niteliği	Dava süresinin başlangıcı
İmar planı ve plan değişikliği	Düzenleyici işlem	Askı süresinin bitimi ya da askı itirazının reddi (3194 sayılı Kanun m. 8, İYUK m. 7 ve m. 11)
Parselasyon (arazi ve arsa düzenlemesi)	Bireysel işlem	Tebliğ (3194 sayılı Kanun m. 18)
Yapı ruhsatı, yapı tatil tutanağı, yıkım kararı	Bireysel işlem	Tebliğ ya da öğrenme
Kamu yararı kararı ve kamulaştırma kararı	Bireysel işlem	Asliye hukuk mahkemesinin m. 10 tebligatı; otuz gün (2942 sayılı Kanun m. 14)
Acele kamulaştırma kararı	Cumhurbaşkanı kararı	Tebliğ ya da ilan; ivedi yargılama usulü, otuz gün (İYUK m. 20/A); dava ilk derece olarak Danıştay'da görülür (2575 sayılı Kanun m. 24)
Plana dayanan uygulama işlemi	Bireysel işlem	Uygulama işleminin tebliği; plan da birlikte dava edilebilir (İYUK m. 7/4)

Süreç nasıl işler

İmar planları onaylandıktan sonra bir ay süreyle askıya çıkarılır; askı süresi içinde yapılan itirazlar ilgili idarece on beş gün içinde incelenerek karara bağlanır (3194 sayılı Kanun m. 8/b). Askı itirazı, İYUK m. 11 anlamında başvuru niteliğindedir ve dava süresini durdurur; itirazın reddi ya da bekleme süresi içinde cevapsız kalması üzerine kalan süre içinde dava açılır. Askı süresinde itiraz edilmemiş olması dava hakkını ortadan kaldırmaz; plan, askı süresinin bitiminden itibaren altmış gün içinde ya da plana dayanan bir uygulama işlemi üzerine o işlemle birlikte dava konusu edilebilir (İYUK m. 7/4).

Mahkeme planı şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararı ölçütleriyle denetler. Bu denetim çoğu zaman keşif ve bilirkişi incelemesiyle yapılır; şehir plancısı, harita mühendisi ve mimardan oluşan heyet plan değişikliğinin gerekçesini, üst ölçekli planla uyumunu, nüfus yoğunluğu ile sosyal ve teknik donatı alanı dengesini raporlar.

Parselasyon işlemine karşı davada düzenleme ortaklık payının hesabı, tahsisin mümkün olduğunca eski parsel yerinden yapılıp yapılmadığı ve hisselendirmenin kanuna uygunluğu denetlenir; işlem bireysel olduğundan süre tebliğle başlar. Yıkım kararı ve yapı tatil tutanağı gibi uygulanmasıyla sonuç doğuran işlemlerde yürütmenin durdurulması talebi dava dilekçesiyle birlikte sunulur (İYUK m. 27).

Kamulaştırmada malik, bedel tespiti ve tescil davasında asliye hukuk mahkemesince 2942 sayılı Kanun m. 10 uyarınca yapılan tebligattan (tebligat yapılamayanlarda mahkemece yapılan gazete ilanından) itibaren otuz gün içinde idari yargıda kamu yararı kararına ve kamulaştırma işlemine karşı iptal davası açabilir (m. 14); idarenin uzlaşma daveti (m. 8) bu süreyi başlatmaz. İdari yargıda dava açılır ve yürütmenin durdurulması kararı verilirse, asliye hukuk mahkemesindeki bedel tespiti ve tescil davası idari davayı bekletici mesele sayar ve sonucuna göre işlem yapar (2942 sayılı Kanun m. 10). Cumhurbaşkanı kararıyla verilen acele kamulaştırma kararlarına (m. 27) karşı dava ilk derece olarak Danıştay'da açılır (2575 sayılı Danıştay Kanunu m. 24) ve ivedi yargılama usulüne tabidir (İYUK m. 20/A): dava açma süresi otuz gündür, üst makama başvuru süreyi durdurmaz ve yürütmenin durdurulması kararına itiraz edilemez.

Süreler ve dikkat edilecekler

Kesinleşen imar ve parselasyon planlarında 3194 sayılı Kanun m. 8/b’deki beş yıllık üst süre ile hükmün zaman bakımından uygulanması ayrıca kontrol edilir; bu süre, olağan altmış günlük dava süresinin yerine geçmez.

Plan davalarında menfaat, Danıştay uygulamasında geniş yorumlanır: plan alanındaki taşınmaz malikleri, komşu parsel malikleri ve ilgili meslek odaları dava açabilir. Plan iptal edildiğinde plana dayanan uygulama işlemleri hukuki dayanağını kaybeder; idare bu işlemleri kararın gereği olarak yeniden değerlendirir (İYUK m. 28). İmar planı ve parselasyon işlemlerine karşı açılan davalarda bölge idare mahkemesi kararına karşı temyiz yolu açıktır (İYUK m. 46).

Çalışma biçimi

Büro, işlemin düzenleyici mi bireysel mi olduğunu ve süre başlangıcını dosyanın ilk gününde belirler; askı ilanı, plan paftası ve plan notları ile tebliğ belgeleri bir araya getirilir. Keşif öncesinde teknik itirazlar hazırlanır ve rapor plan hiyerarşisi yönünden denetlenir. Kamulaştırma dosyalarında idari dava ile bedel davası birlikte takvimlenir ve yürütmenin durdurulması kararı bedel davasına sunulur. Çalışma düzeni çalışma sürecimiz sayfasında anlatılır.

SIKÇA SORULANLAR

Bu alanda en çok sorulanlar

Askı süresinde itiraz etmedim, plana karşı dava açabilir miyim?

Evet. Askı itirazı dava şartı değildir; plan, askı süresinin bitiminden itibaren altmış gün içinde doğrudan dava konusu edilebilir. Plana dayanan bir uygulama işlemi üzerine planın da dava edilmesi İYUK m. 7/4 kapsamında mümkündür. Bununla birlikte 3194 sayılı Kanun m. 8/b’deki kesinleşmeden itibaren beş yıllık üst süre ve hükmün zaman bakımından uygulanması ayrıca incelenir; bu kural olağan altmış günlük sürenin yerine geçmez. Askı itirazı yapılmışsa ret veya zımni ret tarihi esas alınarak dava takvimi ayrıca hesaplanır.

Kamulaştırma işlemine karşı iptal davası açarsam bedel davası durur mu?

Kendiliğinden durmaz. İdari yargıda otuz gün içinde açılan iptal davasında yürütmenin durdurulması kararı verilir ve bu durum asliye hukuk mahkemesine bildirilirse, bedel tespiti ve tescil davası idari davayı bekletici mesele sayar (2942 sayılı Kanun m. 10). Yürütmenin durdurulması talebi reddedilirse bedel davası sürer; bu nedenle iki dosya birlikte takvimlenir. İdari yargıdaki dava öncelikle görülür (m. 14).

Yıkım kararı tebliğ edildi, dava açınca yıkım durur mu?

Dava açılması işlemin uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz; yürütmenin durdurulması dilekçeyle birlikte talep edilir (İYUK m. 27). Mahkeme, açıkça hukuka aykırılık ve telafisi güç zarar koşullarını birlikte arar; yıkım uygulandıktan sonra verilen iptal kararı yapıyı geri getirmediğinden telafisi güç zarar koşulu bu işlemlerde ayrıca değerlendirilir; açık hukuka aykırılık ise dilekçede somut olarak gösterilmelidir. Karar kural olarak idarenin savunması alındıktan sonra verilir; ret kararına yedi gün içinde itiraz edilebilir.

Parselasyon sonucu hissem başka parsele taşındı, hangi mahkemede dava açılır?

Parselasyon (3194 sayılı Kanun m. 18) bir idari işlemdir; buna karşı iptal davası tebliğden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde açılır. Davada düzenleme ortaklık payının hesabı, tahsisin eski parsel yerinden yapılıp yapılmadığı ve hisselendirme denetlenir. Parselasyon sonrası tapu kaydına ilişkin uyuşmazlıklar ise adli yargıda görülür; iki yolun ayrımı dosyanın başında yapılır.

Sorunuz burada yoksaİletişim