Ekonomik Suçlar ve Malvarlığına Karşı Suçlar

Bu alanda ne yapıyoruz

Dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma, hırsızlık, mala zarar verme, belgede sahtecilik, banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması, bilişim sistemine girme ve suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama gibi suçların ortak özelliği, dosyanın büyük ölçüde belge ve kayıt üzerinden yürümesidir: sözleşmeler, banka hareketleri, ticari defterler, tapu kayıtları, e-posta ve mesaj yazışmaları. Büro bu dosyalarda sanık müdafiliğini ve suçtan zarar gören tarafın (kişi, şirket ya da banka) katılan vekilliğini yürütür. Ticari ilişkiden doğan uyuşmazlığın ceza dosyasına dönüştüğü durumlarda savunma, olayın ceza hukuku alanına girip girmediği sorusundan başlar.

Bu sayfa ceza hukuku ağacının alt konusudur. Gayrimenkul kaynaklı sahtecilik ve dolandırıcılık dosyalarında ceza yargılaması tapu iptali ve tescil davasıyla paralel yürür; şirket içi dosyalarda ticaret ve şirketler hukuku tarafı da devrededir.

Sık karşılaşılan dosya tipleri

Ceza mı, hukuk mu: nitelendirmenin önemi

Ticari ilişkide borcun ödenmemesi tek başına suç oluşturmaz. Dolandırıcılık için hileli davranışlarla kişinin aldatılması, bunun sonucunda onun veya başkasının zararına yarar sağlanması aranır; Yargıtay'ın yerleşik uygulamasında sözleşme kurulduktan sonra ortaya çıkan ifa güçlüğü kural olarak hukuk davasının konusudur. Güveni kötüye kullanmada ise malın teslim amacı dışında kullanılması ya da devir olgusunun inkarı aranır (TCK m. 155). Nitelendirme; dosyanın asliye ceza mı ağır ceza mahkemesinde mi görüleceğini, uzlaştırmaya tabi olup olmadığını ve ceza aralığını birlikte belirler.

Etkin pişmanlık, uzlaştırma ve şikayet

Hırsızlık, mala zarar verme, güveni kötüye kullanma, dolandırıcılık, hileli iflas ve taksirli iflas suçlarında fail, azmettiren veya yardım eden bizzat pişmanlık göstererek mağdurun zararını aynen geri verme veya tazmin yoluyla tamamen kovuşturma başlamadan önce giderirse ceza üçte ikisine kadar, hüküm verilmeden önce giderirse yarısına kadar indirilir (TCK m. 168); kısmen giderme halinde indirim mağdurun rızasına bağlıdır. Uzlaştırma kapsamı, suçun adından veya yalnızca basit ya da nitelikli olmasından hareketle belirlenemez. CMK m. 253’teki liste ve istisnalar esas alınır: örneğin basit hırsızlık (TCK m. 141), dolandırıcılık (TCK m. 157) ve m. 155/3 hariç güveni kötüye kullanma kapsamda yer alırken, nitelikli hırsızlık ve nitelikli dolandırıcılık bu nedenle uzlaştırmaya tabi değildir. Şikâyete bağlılık ve aynı mağdura karşı kapsam dışı suçla birlikte işlenme gibi koşullar ayrıca değerlendirilir. Belirli akrabalar arasında işlenen malvarlığı suçlarında şahsi cezasızlık ya da ceza indirimi uygulanır ve bazı hallerde kovuşturma şikayete bağlıdır (TCK m. 167). Uzlaştırma ve diğer alternatif usuller uzlaştırma, seri muhakeme ve basit yargılama sayfasında anlatılır.

Malvarlığına el koyma ve kayyım

CMK m. 128’de sayılan suçlarda, suçun işlendiğine ve malvarlığının bu suçtan elde edildiğine ilişkin somut delillere dayanan kuvvetli şüphe ile diğer kanuni koşullar bulunursa hâkim kararıyla taşınmaz, hak ve alacaklara el konulabilir. CMK m. 128/A’da belirli bilişim bağlantılı suçlar için hesabın askıya alınması ve el koymaya ilişkin özel usul vardır. Şirket yönetimine kayyım atanması ise CMK m. 133’te sayılan suçlar, şirket faaliyeti çerçevesinde işlenme konusunda kuvvetli şüphe ve maddi gerçeğin ortaya çıkarılması için gereklilik koşullarına tabidir. Bu kararlara itiraz edilebilir ve tedbirin kapsamı ile orantılılığı her aşamada tartışılır. Mahkumiyet halinde suçun konusu ve kazancı müsadere edilebilir (TCK m. 54-55).

Süreler ve dikkat edilecekler

Şikayete bağlı suçlarda şikayet, fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde yapılır (TCK m. 73). Banka kayıtları, kamera görüntüleri ve bilişim sistemi kayıtları zamanla silinir; delil tespiti için erken başvuru gerekir. Sanık yönünden en sık karşılaşılan sorun, lehe belgelerin dosyaya girmemesi ve bilirkişi raporunun tek yanlı veriye dayanmasıdır; rapora itiraz ve ek inceleme talebi süresinde yapılır.

Çalışma biçimi

Büro dosyayı belge ve kayıt akışı üzerinden kurar: para hareketlerinin tablosu, sözleşme zinciri, belgelerin asıl ve suret durumu. Sanık tarafında ceza ve hukuk ayrımı, etkin pişmanlık ve uzlaştırma seçenekleri birlikte değerlendirilir; katılan tarafında delil tespiti, el koyma talebi ve hukuk davasının eş zamanlı yürütülmesi planlanır.