Bu alanda ne yapıyoruz
Ceza yargılamasında her dosya klasik duruşma düzeniyle sonuçlanmaz. Ceza Muhakemesi Kanunu, belirli suçlar için üç ayrı usul öngörür: tarafların uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşmasını sağlayan uzlaştırma (CMK m. 253-255), soruşturma evresinde savcının teklifiyle işleyen seri muhakeme usulü (CMK m. 250) ve kovuşturma evresinde duruşma yapılmaksızın dosya üzerinden karar verilen basit yargılama usulü (CMK m. 251-252). Büro, bu usullerin dosyaya uygun olup olmadığını değerlendirir; uzlaştırma görüşmelerinde tarafı temsil eder, seri muhakeme teklifinde müdafi olarak hazır bulunur ve basit yargılamada yazılı savunmayı hazırlar.
Bu sayfa ceza hukuku ağacının alt konusudur; klasik duruşma düzeni kovuşturma ve duruşma süreci sayfasında anlatılır.
Üç usulün karşılaştırması
| Usul | Evre | Kapsam | Sonuç |
|---|---|---|---|
| Uzlaştırma | Soruşturma ve kovuşturma | Kanundaki istisnalar dışında şikâyete bağlı suçlar ve CMK m. 253'te sayılan suçlar; suçun ilgili madde ve fıkrası ayrıca kontrol edilir | Anlaşma ve edimin yerine getirilmesiyle takipsizlik veya düşme |
| Seri muhakeme | Soruşturma | CMK m. 250'de sayılan suçlar (trafik güvenliğini tehlikeye sokma, mühür bozma, kumar oynanması için yer sağlama, 6136 sayılı Kanun'daki bazı suçlar gibi) | Savcının belirlediği yaptırımın mahkemece hükme bağlanması; cezada yarı oranında indirim |
| Basit yargılama | Kovuşturma | Asliye ceza mahkemesinde, üst sınırı iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası gerektiren suçlar | Duruşmasız karar; mahkumiyette dörtte bir oranında indirim |
Süreç nasıl işler
Uzlaştırmaya tabi bir suçta kamu davası açılması için yeterli şüphe bulunuyorsa savcılık, dosyayı uzlaştırma bürosuna gönderir; görevlendirilen uzlaştırmacı taraflara teklifte bulunur. Teklife yedi gün içinde cevap verilmezse teklif reddedilmiş sayılır (CMK m. 253). Uzlaştırmacı, dosya içindeki belge örneklerinin kendisine verilmesinden itibaren en geç otuz gün içinde işlemleri sonuçlandırır; uzlaştırma bürosu bu süreyi her defasında yirmi günü geçmemek üzere en fazla iki kez uzatabilir (CMK m. 253/12). Görüşmeler gizlidir ve görüşmelerde yapılan açıklamalar ceza davasında delil olarak kullanılamaz. Uzlaşma sağlanır ve edim yerine getirilirse kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir; edim ileri tarihe bırakılmış ya da taksitlendirilmişse kamu davasının açılması ertelenir. Kovuşturma evresinde edim bir defada yerine getirilirse dava düşer; edim ileri tarihe bırakılmış, takside bağlanmış veya süreklilik gösteriyorsa durma kararı verilir. Uzlaşmanın gerekleri yerine getirilmezse yargılamaya devam edilir (CMK m. 254). Uzlaştırma yapılması gereken bir dosyada bu aşama atlanarak düzenlenen iddianame mahkemece iade edilir (CMK m. 174).
Seri muhakemede savcı, kapsamdaki suçun soruşturmasında yeterli şüpheye ulaştığında şüpheliye bu usulü müdafi huzurunda teklif eder. Şüpheli kabul ederse savcı yaptırımı belirler, yarı oranında indirim uygular ve talep yazısını asliye ceza mahkemesine sunar; mahkeme, şüpheliyi müdafi huzurunda dinledikten sonra kanuni koşulların gerçekleştiği ve mevcut delillere göre mahkûmiyet kararı verilmesi gerektiği kanaatine varırsa, talep yazısındaki yaptırımdan daha ağır olmamak üzere hüküm kurar; aksi halde talebi reddeder ve dosya genel hükümlere göre soruşturulmak üzere savcılığa döner (CMK m. 250/9). Hükme karşı itiraz yolu açıktır (CMK m. 250). Şüpheli teklifi kabul etmezse soruşturma genel hükümlere göre sürer. Usul herhangi bir nedenle tamamlanamaz veya dosya genel soruşturmaya dönerse, kabul beyanları ve bu usulün uygulanmasına ilişkin diğer belgeler takip eden soruşturma ve kovuşturmada delil olarak kullanılamaz (CMK m. 250/10).
Basit yargılamada mahkeme, iddianamenin kabulünden sonra usulün uygulanmasına karar verir; iddianame sanığa, mağdura ve şikayetçiye tebliğ edilir ve iki hafta içinde yazılı beyan ve savunma istenir. Duruşma günü belirlendikten sonra bu usul uygulanamaz. Mahkeme dosya üzerinden hükmü kurar; mahkumiyette ceza dörtte bir oranında indirilir ve koşulları varsa erteleme veya seçenek yaptırım uygulanabilir. HAGB için CMK m. 251/4 uyarınca sanığın uygulamaya yazılı olarak karşı çıkmamış olması da gerekir. Mahkeme, gerekli görürse hüküm verilinceye kadar duruşma açarak genel usule geçebilir. Hükme süresinde itiraz edildiğinde, CMK m. 252’deki özel inceleme hâlleri dışında, başka bir asliye ceza mahkemesi veya kanunun belirlediği başka bir hâkim önünde duruşmalı yargılama yapılır.
Süreler ve dikkat edilecekler
Uzlaşma sağlandığında, uzlaşma anında tespit edilemeyen veya uzlaşmadan sonra ortaya çıkan zararlar hariç, soruşturma konusu suç nedeniyle tazminat davası açılamaz; açılmış davadan feragat edilmiş sayılır (CMK m. 253/19). Edimin kapsamı bu sonuç gözetilerek belirlenir. Şüpheli yönünden uzlaşma suçun kabulü anlamına gelmez. Teklif reddedilmiş olsa bile taraflar, sonradan uzlaştıklarını gösteren belgeyle en geç iddianame düzenlenene kadar Cumhuriyet savcılığına başvurabilir (CMK m. 253/16).
Seri muhakemede yarı oranındaki indirim, bu usulün kanuni koşullarla uygulanmasına bağlıdır; koşulları varsa seçenek yaptırım, erteleme veya HAGB de değerlendirilebilir. Bu usulde kurulan hükme karşı olağan kanun yolu itirazdır (CMK m. 250/14).
Basit yargılamada sanığın itirazı üzerine yapılan duruşmalı yargılamada mahkeme önceki hükümle bağlı değildir ve dörtte birlik indirim, itiraz sanık tarafından yapılmışsa korunmaz (CMK m. 252). İtiraz kararı bu dengeye göre verilir.
Çalışma biçimi
Büro, dosyanın hangi usule girdiğini soruşturma evresinde belirler ve kabul ya da ret tercihini olası cezayla birlikte yazılı olarak ortaya koyar. Uzlaştırmada edimin türü ve ödeme düzeni müzakere edilir; seri muhakemede yaptırımın hesaplanması denetlenir; basit yargılamada yazılı savunma, iki haftalık süre içinde delilleriyle birlikte sunulur.
Bu alanda en çok sorulanlar
Uzlaşmayı kabul edersem suçu kabul etmiş olur muyum?
Uzlaşma teklifine cevap vermezsem ne olur?
Savcılık seri muhakeme teklif etti, kabul etmezsem ne olur?
Basit yargılamada verilen karara itiraz edersem ne değişir?
Sorunuz burada yoksaİletişim