İşveren İçin Haklı Fesih ve Savunma Alma Süreci

Bu alanda ne yapıyoruz

Büro, işveren tarafında fesih kararının alınmasından işten ayrılış işlemlerinin tamamlanmasına kadar süreci yürütür: olayın haklı mı geçerli mi sebep oluşturduğunun değerlendirilmesi, savunma isteme yazısı ve tutanakların hazırlanması, fesih bildiriminin kaleme alınması, ibraname ve çalışma belgesinin düzenlenmesi, ardından gelen arabuluculuk başvurusunun karşılanması. Sürekli danışmanlık ilişkisi içindeki şirketlerde bu iş, fesih gündeme gelmeden önce disiplin yönergesi ve iş sözleşmesi eklerinin kurulmasıyla başlar; bu düzen kurumsal danışmanlık sayfasında anlatılmıştır.

Bu sayfa iş hukuku ağacının alt konusudur ve işveren bakışıyla yazılmıştır. Feshin işçi tarafından nasıl denetlendiği işe iade davası ve arabuluculuk sayfasında ele alınmıştır.

Haklı neden mi, geçerli neden mi

İki fesih türünün sonuçları farklıdır ve birbirine karıştırılması en sık görülen hatadır.

Haklı nedenle yapılan fesih mahkemece yerinde görülmezse dosya kapanmaz; fesih bu kez geçerli sebep yönünden incelenir. İş güvencesi kapsamında davranış veya verime dayalı geçerli fesihte gerekli savunmanın alınmaması, feshin geçersizliğine yol açabilir. Bu nedenle büro, haklı nedene dayanan fesihlerde de savunma alınmasını ve altı iş günlük sürenin savunma süreci gözetilerek planlanmasını esas alır. Yargıtay uygulamasında altı iş günü, feshe yetkili makamın fiili öğrenmesinden itibaren işler; iç soruşturma sürerken sürenin başlangıcı soruşturmanın tamamlanmasına bağlanabilir, ancak bu değerlendirme dosyaya göre değişir.

Süreç nasıl işler

1. Olayın belgelenmesi. Devamsızlık, kural ihlali veya verim sorunu tarih, saat ve tanık imzasıyla tutanağa bağlanır. Devamsızlıkta her gün için ayrı tutanak tutulur ve işçiden mazeretini bildirmesi noter veya iadeli taahhütlü mektupla istenir.
2. Savunma istenmesi. İsnat edilen olay somut biçimde yazılır, savunma için makul süre verilir ve yazı imza karşılığı tebliğ edilir; işçi imzadan kaçınırsa durum tutanakla tespit edilir (m. 109).
3. Savunmanın değerlendirilmesi. Fesih kararı savunma alındıktan sonra verilir; savunma süresi dolmadan hazırlanmış fesih yazısı, savunmanın şeklen alındığı izlenimi doğurur.
4. Fesih bildirimi. Yazılı yapılır, sebep açık ve kesin biçimde belirtilir (m. 19). Bildirimde yazılmayan sebep davada ileri sürülemez; bu yüzden sebep ne eksik ne de ispatlanamayacak kadar geniş yazılır.
5. Kapanış işlemleri. Kıdem, ihbar, yıllık izin ve ücret alacakları hesaplanıp banka aracılığıyla ödenir; çalışma belgesi verilir (m. 28); SGK işten ayrılış bildirgesi doğru çıkış koduyla yasal süresi içinde verilir.

Süreler ve dikkat edilecekler

• İbraname yazılı değilse, fesihten itibaren en az bir ay geçmemişse, alacak türü ve miktarı açıkça belirtilmemişse veya ödeme hak tutarına göre noksansız ve banka aracılığıyla yapılmamışsa kesin hükümsüzdür (6098 sayılı TBK m. 420). Fesih günü imzalatılan ibraname bu koşulu sağlamaz.
• Tarihsiz veya boş kağıda alınan istifa dilekçesi, baskı iddiasıyla geçersiz sayılabilir ve feshi işveren feshine dönüştürür.
• Davranış nedenli fesihlerde Yargıtay ölçülülük denetimi yapar; daha önce yazılı uyarı verilmemişse ilk ihlalde fesih çoğu zaman ölçüsüz bulunur. İşletme gereklerine dayanan fesihte ise feshin son çare olması ilkesi uygulanır.
• Bir aylık dönemde İş K. m. 29'daki sayılara ulaşan çıkarma toplu işçi çıkarma sayılır; en az otuz gün önceden işyeri sendika temsilcilerine, ilgili il müdürlüğüne ve İŞKUR'a yazılı bildirim gerekir.
• Fesihten sonra bir ay içinde arabuluculuk başvurusu gelebileceği için savunma yazısı, tutanaklar ve bildirimin tebliğ belgesi tek dosyada saklanır.

Bu başlıkta İzmir'deki şirketlere verilen destek çoğu zaman fesihten önce başlar; dosyanın büroda nasıl yürütüldüğü çalışma süreci sayfasında anlatılmaktadır.