Nafaka, Velayet ve Kişisel İlişki | İzmir

Bu alanda ne yapıyoruz

Boşanma kararıyla eşler arasındaki bağ biter; çocuklar ve nafaka üzerinden kurulan hukuki ilişki ise yıllarca sürer. Büro bu başlıkta hem boşanma davası içindeki nafaka ve velayet taleplerini hem de boşanmadan sonra açılan artırım, indirim, velayetin değiştirilmesi ve kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi davalarını yürütür. Boşanma davasının kendisi anlaşmalı ve çekişmeli boşanma sayfasında anlatılmıştır.

Yürütülen başlıca işler:

Boşanma davasında tedbir, iştirak ve yoksulluk nafakası talepleri
Nafakanın artırılması, indirilmesi veya kaldırılması davaları
Velayetin belirlenmesi ve velayetin değiştirilmesi davaları
Çocukla kişisel ilişkinin düzenlenmesi ve kararın icrası
Ergin çocuk ile üstsoy ve altsoy arasında yardım nafakası davaları

Nafaka türleri

Nafaka	Kim için	Dayanak	Süresi
Tedbir nafakası	Eş ve çocuklar, yargılama süresince	TMK m. 169	Kararın kesinleşmesine kadar
İştirak nafakası	Velayeti almayan ebeveynin çocuğa katkısı	TMK m. 182, m. 328	Kural olarak erginliğe kadar; eğitim sürüyorsa ergin çocuğun kendi adına bakım talebi ayrıca değerlendirilir
Yoksulluk nafakası	Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eş	TMK m. 175	İptal kararının yürürlüğe girişine kadar mevcut m. 175 uygulanır; m. 176’daki hâllerde kalkar
Yardım nafakası	Yoksulluğa düşecek altsoy, üstsoy ve kardeşler	TMK m. 364	Kanuni koşullar sürdükçe; kardeşler için refah içinde bulunma şartı da aranır

Tedbir nafakası, boşanma davasının açılmasıyla hâkim tarafından kendiliğinden değerlendirilir (m. 169). Boşanma davası açılmaksızın haklı bir sebeple ayrı yaşayan eş ise diğer eşin yapacağı parasal katkının belirlenmesini m. 197 uyarınca ayrıca isteyebilir.

İştirak nafakası, çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri dikkate alınarak belirlenir (m. 330). Hâkim, istem halinde nafakanın gelecek yıllarda hangi ölçüte göre artacağını da karara bağlayabilir; bu kayıt yoksa her artış için ayrı dava gerekir. Yoksulluk nafakası, kusuru daha ağır olmayan ve boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eşe, diğer eşin mali gücü oranında bağlanır. Maddedeki "süresiz olarak" ibaresi Anayasa Mahkemesi'nin Haziran 2026 tarihli kararıyla iptal edilmiştir; iptal hükmü kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından dokuz ay sonra yürürlüğe girer, bu tarihe kadar mevcut metin uygulanır ve iptal kararı mevcut nafaka borçlarını kendiliğinden sona erdirmez. Alacaklının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümüyle kendiliğinden; evlenmeden fiilen evli gibi yaşaması, yoksulluğunun kalkması veya haysiyetsiz hayat sürmesi halinde mahkeme kararıyla kalkar (m. 176). Boşanma davasında istenmeyen yoksulluk nafakası, kararın kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde ayrı dava ile istenebilir (m. 178).

Tarafların mali durumu değiştiğinde her iki nafaka için artırım veya indirim davası açılabilir (m. 176, m. 331). Bu davalarda ölçüt, önceki karar tarihinden bu yana tarafların gelirinde ve çocuğun ihtiyaçlarında gerçekleşen değişimdir.

Velayet nasıl belirlenir

Velayette belirleyici ölçüt ebeveynlerin talebi değil çocuğun üstün yararıdır. Mahkeme; çocuğun yaşını, alıştığı düzeni, okul ve sağlık durumunu, ebeveynlerin bakım imkânını ve kardeşlerin birlikte kalması ilkesini değerlendirir. Aile mahkemesinde görevli psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacılar tarafından hazırlanan sosyal inceleme raporu bu değerlendirmenin temel dayanağıdır; idrak çağındaki çocuğun görüşü alınır. Boşanmadaki kusur, velayet için tek başına belirleyici değildir; ölçüt ebeveynin çocuğa bakma yeterliliğidir.

Yargıtay'ın yerleşik uygulamasında, tarafların anlaşması ve çocuğun yararına uygun düşmesi halinde ortak velayet kararı verilebilmektedir. Ana veya babanın yeniden evlenmesi, başka bir yere taşınması veya ölümü gibi yeni olguların ortaya çıkması halinde velayetin değiştirilmesi istenebilir (m. 183); değişiklik, yeni olguların çocuğun üstün yararı bakımından yeni bir düzenlemeyi gerekli kılıp kılmadığına göre değerlendirilir.

Kişisel ilişki ve kararın icrası

Velayet kendisine verilmeyen ana veya babanın çocukla uygun kişisel ilişki kurma hakkı vardır (m. 323); olağanüstü hallerde büyükanne ve büyükbaba gibi hısımlar için de kişisel ilişki düzenlenebilir (m. 325). Karar; hafta sonu, yarıyıl ve yaz tatili ile dini bayramları gün ve saat olarak belirler. Belirsiz yazılmış bir kişisel ilişki kararı icra edilemez; düzenin somut yazılması bu dosyaların en önemli teknik adımıdır. Çocuk teslimi ve kişisel ilişki kararlarının icrası, 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu'nda düzenlenen usulle adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlükleri eliyle yürütülür; kişisel ilişkinin sürekli engellenmesi velayetin değiştirilmesi sebebi olabilir.

Ödenmeyen nafaka icra takibiyle tahsil edilir; nafakaya ilişkin kararın gereğini yerine getirmeyen borçlu hakkında alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsine karar verilebilir (2004 sayılı İİK m. 344). Takip tarafı için: icra ve iflas hukuku. Büro bu dosyaları İzmir aile mahkemelerinde ve yetki kuralının gerektirdiği diğer illerde takip eder.

Çalışma düzeninin ayrıntısı için: Çalışma sürecimiz.

SIKÇA SORULANLAR

Bu alanda en çok sorulanlar

İştirak nafakası ne zamana kadar ödenir?

Kural olarak çocuk ergin olana kadar ödenir; çocuk ergin olduğu halde eğitimi devam ediyorsa ana ve baba, durum ve koşullara göre kendilerinden beklenebilecek ölçüde eğitimin sonuna kadar bakmakla yükümlüdür (TMK m. 328). Ergin çocuk bu dönemde nafakayı yardım nafakası olarak kendi adına talep eder. Nafaka, çocuğun ihtiyacı ortadan kalkarsa dava yoluyla kaldırılabilir (m. 331).

Nafaka miktarı nasıl belirlenir, sonradan artırılabilir mi?

İştirak nafakası çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçlerine göre belirlenir (TMK m. 330); yoksulluk nafakasında ölçüt, alacaklının yoksulluğu ve borçlunun mali gücüdür (m. 175). Kararda yıllık artış ölçütü yazılmışsa nafaka kendiliğinden güncellenir; yazılmamışsa tarafların durumunun değiştiği ispatlanarak artırım davası açılır (m. 176, m. 331). Aynı yol, ödeme gücü düşen borçlu için indirim talebinde de geçerlidir.

Velayet her zaman anneye mi verilir?

Hayır; kanunda anne veya baba lehine bir karine yoktur, ölçüt çocuğun üstün yararıdır. Yargıtay uygulamasında küçük yaştaki çocuğun anne bakımına ihtiyacı ağırlıklı bir etken olarak değerlendirilir; ancak çocuğun alıştığı düzen, ebeveynlerin bakım imkânı ve sosyal inceleme raporu birlikte ele alınır. Boşanmadaki kusur, çocuğa bakma yeterliliğini etkilemiyorsa velayeti tek başına belirlemez.

Eski eşim çocuğu göstermiyor, kişisel ilişki kararı nasıl uygulanır?

Kişisel ilişki kararının icrası 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu'nda düzenlenen usulle, adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlükleri aracılığıyla yürütülür; talep bu birime yapılır ve çocuk, kararda yazılı gün ve saatte teslim alınır. Kararın sürekli olarak engellenmesi velayetin değiştirilmesi davasında dikkate alınan bir olgudur. Bu yüzden kararın gün, saat ve teslim yerini açık biçimde belirlemesi gerekir; belirsiz karar icra edilemez.

Sorunuz burada yoksaİletişim