Bu alanda ne yapıyoruz
Boşanma kararı eşler arasındaki mal ilişkisini kendiliğinden çözmez; malların paylaşımı ayrı bir davanın, mal rejiminin tasfiyesi davasının konusudur. Büro bu başlıkta katılma alacağı, değer artış payı ve katkı payı alacağı davalarını açar veya açılan davalara karşı savunma yürütür; boşanma davasıyla eş zamanlı olarak mal kaçırma riskine karşı tedbir taleplerini hazırlar. Boşanma davasının kendisi anlaşmalı ve çekişmeli boşanma sayfasında anlatılmıştır.
Bu davalarda taşınmazların tapu geçmişi, kredi ödemeleri ve banka hareketleri hesabın temelini oluşturur; taşınmaz ağırlıklı dosyalarda gayrimenkul hukuku tarafıyla birlikte çalışılır.
Hangi rejim uygulanır
Eşler noterde düzenleme veya onaylama şeklinde bir mal rejimi sözleşmesi yapmamışsa yasal rejim geçerlidir (TMK m. 202, 205). Yasal rejim 1 Ocak 2002'den itibaren edinilmiş mallara katılma rejimidir. Bu tarihten önce evlenenler için evlilik tarihinden 2002'ye kadar eski Medeni Kanun'un mal ayrılığı rejimi, sonrası için katılma rejimi uygulanır (4722 sayılı Kanun m. 10). Uzun süreli evliliklerde bu nedenle iki ayrı dönem ve iki ayrı hesap yöntemi söz konusudur.
Katılma alacağı nasıl hesaplanır
Katılma rejiminde mallar iki gruba ayrılır. Edinilmiş mallar (m. 219): çalışma karşılığı edinimler, sosyal güvenlik ödemeleri, kişisel malların gelirleri ve bunların yerine geçen değerler. Kişisel mallar (m. 220): evlilikten önce sahip olunan mallar, miras veya bağış yoluyla gelenler, kişisel kullanım eşyası ve manevi tazminat alacakları. Bir malın kişisel mal olduğunu iddia eden eş bunu ispatla yükümlüdür; ispat edilemeyen mallar edinilmiş mal sayılır (m. 222).
| Adım | İçerik | Dayanak |
|---|---|---|
| Sona erme anı | Boşanmaya karar verilmesi hâlinde dava tarihinden geçerli olarak sona erer; bu tarihten sonraki bağımsız edinimler kural olarak hesaba girmez | m. 225 |
| Eklenecek değerler | Diğer eşin rızası olmadan sona ermeden önceki bir yıl içinde yapılan olağan hediyeler dışındaki karşılıksız kazandırmalar; rejim süresince katılma alacağını azaltma kastıyla yapılan devirler | m. 229 |
| Denkleştirme | Kişisel mal ile edinilmiş mal arasındaki karşılıklı ödemeler | m. 230 |
| Artık değer | Edinilmiş malların toplamından borçlar çıkarıldıktan sonra kalan tutar | m. 231 |
| Katılma alacağı | Her eşin, diğerinin artık değerinin yarısı üzerindeki alacağı | m. 236 |
Değerlendirme tasfiye anındaki sürüm değerine göre yapılır (m. 232, 235); karar tarihine yakın değerin esas alınması, uzun süren yargılamalarda alacağın erimesini önler. Zina veya hayata kast sebebiyle boşanmada hâkim, kusurlu eşin artık değerdeki payını hakkaniyete göre azaltabilir veya kaldırabilir (m. 236/2). Katılma alacağı bir para alacağıdır; ödeme ayın olarak da yapılabilir (m. 239), ancak alacaklı eş lehine taşınmaz üzerinde doğrudan mülkiyet hakkı doğmaz.
Değer artış payı ve katkı payı
Bir eş, diğerine ait bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına karşılıksız katkıda bulunmuşsa, tasfiyede o malda oluşan değer artışından katkısı oranında pay alır (m. 227). Örneğin bir eşin kişisel birikimini diğer eşe ait konutun edinilmesine karşılıksız yöneltmesi değer artış payı doğurabilir. Aynı eşin kendi kişisel ve edinilmiş mal grupları arasındaki ödemeler ise denkleştirme kapsamında değerlendirilir. Malda değer kaybı varsa katkının başlangıçtaki değeri esas alınır.
1 Ocak 2002 öncesi dönemde edinilen mallar için Yargıtay uygulamasıyla şekillenen katkı payı alacağı gündeme gelir: eşin, diğer eşin malının edinilmesine yaptığı somut katkı ispatlanır ve değerleme tarihi, mal ayrılığı dönemindeki katkı payı alacağına ilişkin içtihat ve somut dosyanın özelliklerine göre belirlenir; katılma alacağının tasfiye tarihi kuralı doğrudan uygulanmaz. Bu dönemde ev işleri ve çocuk bakımı tek başına katkı sayılmaz; ispat yükü katkıyı ileri süren eştedir ve dosyanın belirleyici zorluğu çoğu zaman buradadır.
Dava süreci ve tedbirler
Tasfiye davası aile mahkemesinde açılır; boşanma davasıyla birlikte açılmışsa boşanma kararı kesinleşene kadar bekletilir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun yerleşik uygulamasında katılma alacağı, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren 6098 sayılı TBK m. 146'daki on yıllık genel zamanaşımına tabidir.
Boşanma gündeme geldiğinde malların üçüncü kişilere devri sık karşılaşılan bir sorundur. Evlilik devam ederken eşin tasarruf yetkisinin sınırlanması (TMK m. 199) ve aile konutu şerhi (m. 194) istenebilir; dava aşamasında taşınmaz kaydına ihtiyati tedbir konulması ise ayrı bir yazıda anlatılmıştır. Alacağı azaltmak kastıyla yapılan devirlerde, tasfiye sonunda alacak karşılanamazsa kazandırmadan yararlanan üçüncü kişiye karşı dava açılabilir (m. 241). Büro bu dosyaları İzmir aile mahkemelerinde ve gerektiğinde diğer illerde takip eder.
Çalışma düzeninin ayrıntısı için: Çalışma sürecimiz.
Bu alanda en çok sorulanlar
Boşanma davasında mallar da paylaşılır mı?
Evlilikten önce alınan ev paylaşıma girer mi?
Eşim boşanmadan önce malları başkasına devretti, ne olur?
Mal rejimi davası için bir süre sınırı var mı?
Sorunuz burada yoksaİletişim